Türk Edebiyatı Tarihi      

      Halk Edebiyatı       

         Divan Edebiyatı         

       Modern Türk Edebiyatı      

      Yazar ve Şairler      

       Edebi Sanatlar       

         Edebi Akımlar         

       Anlatım Türleri      

      100 Temel Eser      

      Kitap Tanıtımları       

        Düzyazı Türleri         

        Edebiyat Sözlüğü      

      Dünya Edebiyatı      

        Edebiyat Makaleleri      




      Şiir Nedir?      

     Şiir Türleri       

        Ölçü         

       Uyak ve Redif    

     Halk Şiiri      

       Divan Şiiri       

         Modern Şiir         

       Görüntülü Şiirler      

      Türkülü Hikayeler     




      Türkçenin Tarihi      

     Dil Makaleleri       

        Ses Bilgisi         

     Kelime    

       Cümle      

       Paragraf       

        Metin         

      Yazım ve Noktalama      

      Atasözleri     

        Deyimler         

      Sözlükler      




     Planlar      

     Yazılı Soruları       

       Türkçe Dersi         

       Dil ve Anlatım Dersi    

    Türk Edebiyatı Dersi      

       Kompozisyon       

        ÖSS         

      SBS      

      KPSS     

      Kültür-Edebiyat Kulübü    

      Belirli Gün ve Haftalar      




>> Osmanlı Padişahları ve Şiirleri Ana Sayfası <<


16. YÜZYILDA OSMANLI PADİŞAHLARI VE ŞİİRLERİ

Yavuz Sultan Selim ( Selimî )

 

Yavuz Sultan Selim, çok kısa süren hükümdarlık dönemine (1512-1520) çok önemli za­ferler sığdırmıştır. Öncelikli olarak Safevi tehlikesini ortadan kaldırmak için İran'a sefer düzenlemiş ve Şah İsmail'in göçebe Türkmenler üzerindeki etkinliğini nispeten azaltmış­tır. Diğer yandan Suriye üzerine yürüyerek Memlük hükümdarı Kansu Gavrî'yi yenmiş ve ülkesinin doğu ve güneydoğu sınırlarını nispeten emniyetli hale getirerek ticaret yolları­nı kontrol altına almıştır. Dönemin şairleri onun seferlerini destansı bir dille işleyerek Se- limnameler yazmıştır.

Siyaset ve kültür alanında dedesi Fatih'in İstanbul'u dünyanın kültür merkezi haline getirmek için gösterdiği gayretlerle örtüşen politikasını benimsemiştir. Siyasal iktidarını şöhretli bilgin ve sanatkârları himaye etmek suretiyle pekiştirmek için Tebriz'i ve Kahire'yi aldığında yüzlerce sanatkârı İstanbul'a göndermiştir. İstanbul'daki sanatkâr ve bilginleri himaye etmiştir. Yavuz devrindeki kültür ve bilim hayatının renkli simaları arasında Tacizade Cafer Çelebi, Müeyyedzade Abdurrahman Çelebi, Zembilli Ali Efendi ve İbni Ke­mal dikkati çeker.

Yavuz döneminde Anadolu sahasında yetişen şairlerin sayısında artış olduğu gibi, Os­manlı saray çevresine özellikle Safevi, Timurlu muhitlerinden katılımlar da olmuştur. Kendisi de divan oluşturacak kadar Farsça şiir söylemiştir. Farsça şiirleri Ali Nihat Tar­lan tarafından Türkçeye çevrilmiştir (Ahmet Halit Kitabevi, İstanbul 1946). Yavuz, Farsça şiirler yazdığı halde siyasal mücadeleye giriştiği Şah İsmail (Hatayî) ve diğer siyasi rakibi Memlük sultanı Kansu Gavrî'nin Türkçe şiirler söylemiş olması ilginçtir.

Günümüze ulaşan az sayıdaki Selimî mahlaslı Türkçe şiirin Yavuz Selim'e ait olup ol­madığı ise kuşkuludur. Onun, her dörtlüğünün sonunda "Neyi ki şîve mi ki cevr mi ki nâz mı ki" dizesini yinelediği şu mütekerrir murabba, Ahmet Muhip Dıranas'ın "Bahar Gökleri" başlıklı şiiri ile Melih Cevdet Anday'ın "Tohum" şiirine esin kaynağı olmuştur.

 

Gözlerün fitnede ebrûn ile enbâz mı ki

Dil asılmağa iver zülfine cânbâz mı ki

Bizi kahr eylediğin lutfına âgâz mı ki

Neyi ki şîve mi ki cevr mi ki nâz mı ki

 

Dili sayd itmede âlem bilür üstâdlığın

Key sakın âleme yayılmaya bîdâdlığın

Bilmezem sırrı nedür bilmiş iken yâdlığın

Neyi ki şîve mi ki cevr mi ki nâz mı ki

 

Dil nedür nesne mi var ışk odına yakmadığın

Işk zencîrine gerden mi kodun takmadığın

Beni gördükde yüzün döndürüben bakmadığın

Neyi ki şîve mi ki cevr mi ki nâz mı ki

 

Bu Selimî kuluna cevri revân eyledigün

Bunca sıdkın reh-i ışkında yalan eyledigün

Yüzüni gösterüben yine nihân eyledigün

Neyi ki şîve mi ki cevr mi ki nâz mı ki

 

 




Sinava Hazirlik