İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI
UYGUR METİNLERİ
ALTUN YARUK
(Altın Işık)
Altun Yaruk "Altın Işık" manasına gelir. Sıngku Seli tutung tarafından Çinceden Uygurcaya çevrilmiş olan eser "tercümeden ziyade bir adaptasyondur. Sıngku Seli Tutung birçok ilaveyle eseri genişletmiştir. Sıngku Seli Tutung Uygurlar döneminin en önemli isimlerinden biridir.
10. yüzyılın ilk yarısında yazıldığı tahmin edilen Altun Yaruk'un tanınması 17. yüzyıldadır. Birkça nüshası bulunan ve oldukça hacimli olan Altun Yaruk, Budizm'in esaslarını, felsefesini ve Buda'nın menkıbelerini anlatan bir eserdir. Budizm'e ait esaslar eserde geniş anlatımlarla ve oldukça akıcı bir üskupla anlatılır.
Eser çok sayıda hikayeden oluşur. Bunlardan en meşhurları şunlardır:
Şehzade İle Aç Pars Hikayesi: Bu hikayedeaçlıktan ölmek üzere olan bir parsı kurtarmak isteyen fedakar şehzade anlatılır. Parsın ölmemesi için şehzade kendisini ona yem eder. Hikayenin sonunda Buda, şehzadenin, kendisi olduğunu ifade eder. Bu hikaye çok canlı ve akıcı bir üsluba sahiptir. Şehzadenin ölümü üzerine söylenen şiirlerde tam bir ağıt havası vardır.
Çeştani Beğ Hikayesi: Çeştani beğ'in ülkesinde yaşayan insanlara hastalık ve belalar hetiren insanlarla mücadelesini anlatır. Şeytanların tasviri son derece canlıdır. Eseri Şilazin adlı bir tercüman Toharcadan Türkçeye çevirmiştir.
Dantipali Beğ Hikayesi: Kendi emrindeki geyikleri kurtarmak için kendini feda eden bir geyiği anlatır.Geyiği öldüren Dantipali Beğ'i ise korkunç alevler yutar. Hikaye, çok canlı tasvirlere sahiptir.
İslamiyet Öncesi Dönem
Yazılı Ürünler
Uygur Metinleri
Göktürk Kitabeleri
Sözlü Dönem Ürünleri
