DİVAN ŞİİRİ NAZIM BİÇİMLERİ
Terkib-i Bent
-Biçim ve uyak bakımından terkib-i bende benzer.
-Bentlerin kafiye düzeni aşağıdaki gibidir:
aa xa xa xa xa xa bb cc xc xc xc xc xc bb
ee xe xe xe xe xe bb gg xg xg xg xg xg bb...
-En az beş, en fazla on beş bentten oluşur. Her bent beş ila on beyitten oluşur.
-Her bendin sonunda vasıta beyti denen bir beyit vardır. Her bendin sonundaki vasıta beyiti aynıdır.
-Terci-i bentin terkib-i bentten farkı vasıta beyitlerinin her bendin sonunda aynen tekrarlanmasıdır. Bu sebeple bentlerde işlenen konular asında bir uyum olmak zorundadır. Yani konu bütünlüğü vardır.
-Konu bakımından da farklılıklar görülür. Genellikle Tanrı'nın gücü, evrenin sonsuzluğu, doğanın ve yaşamın karşıtlıkları işlenir. Ayrıca terkib-i bentte işlenen yaşamdan ve talihten şikayet; felsefi düşünceler, dini, tasavvufi konular ve toplumsal yergiler de terci-i bentte işlenir.
- Vasıta beyitinden bir önceki bente "tercihane" adı verilir.
-Ziya Paşa önemli bir terci-i bent şairimizdir..
ÖRNEK
TERCİ-İ BEND
1. BENT
Yarab nedir bu dehrde her merd-i zü-fünûn ---a
Olmaz bela-yı akl ile aramdan masun ---a
Yarab niçin bu arsada her şahs-ı arifin ---b
Mikdar-ı fazlına göre derdi olur fuzûn ---a
Her kangı suya af-ı nigah etse bi-huzur ---c
Her kangı şey'e sarf-ı ayal etse aklı dün ---a
Mümkün müdür hakikat-i eşyayı vezn ü derk ---d
Mizan-ı akla dirhem-i ta'dil iken zünun ---a
…………………………
Subhâne men tahayyere fi sun'hil- ukûl ---e Vasıta
Subhâne men bikudretihi ya'cüzü'l-fuhül ---e Beyiti
2. BENT
Etmiş kimisi rahatın ikbal için fedâ ---f
Olmuş kimi beliye-i ibdara mübtela ---f
Olmuş kimi tüvanger-i devran iken zelil ---g
Olmuş kimine devleti sermaye-i ana ---f
Toplar kimisi varis-ü hadis için nuküd ---h
Eyler kimisi servet için ömrünü heba ---f
Divan Edebiyatı
Divan Şiiri
Divan Nesri
