Türk Edebiyatı Tarihi      

      Halk Edebiyatı       

         Divan Edebiyatı         

       Modern Türk Edebiyatı      

      Yazar ve Şairler      

       Edebi Sanatlar       

         Edebi Akımlar         

       Anlatım Türleri      

      100 Temel Eser      

      Kitap Tanıtımları       

        Düzyazı Türleri         

        Edebiyat Sözlüğü      

      Dünya Edebiyatı      

        Edebiyat Makaleleri      




      Şiir Nedir?      

     Şiir Türleri       

        Ölçü         

       Uyak ve Redif    

     Halk Şiiri      

       Divan Şiiri       

         Modern Şiir         

       Görüntülü Şiirler      

      Türkülü Hikayeler     




      Türkçenin Tarihi      

     Dil Makaleleri       

        Ses Bilgisi         

     Kelime    

       Cümle      

       Paragraf       

        Metin         

      Yazım ve Noktalama      

      Atasözleri     

        Deyimler         

      Sözlükler      




     Planlar      

     Yazılı Soruları       

       Türkçe Dersi         

       Dil ve Anlatım Dersi    

    Türk Edebiyatı Dersi      

       Kompozisyon       

        ÖSS         

      SBS      

      KPSS     

      Kültür-Edebiyat Kulübü    

      Belirli Gün ve Haftalar      



ANONİM HALK ŞİİRİ
Ninni

Ninniler, çocukları uyutmak için çok eski zamanlardan beri söylene gelen, çoğunlukla türkü formundaki sözlü halk ürünleridir.

Ninniler çoğunlukla ortak (anonim) olmakla birlikte, söyleyici o anda kendi duygularını yansıtan ninniler de yaratıp söyleyebilir. Bu nedenle ninniye "anne şarkısı" da denir.

Anadolu Türkçesindeki ninniye, Azeri Türkleri "laylay", Kerküklüler "leyley", Kazan Türkleri "bişik cırı", Türkmenler "hudi-havdu", Özbekler "alla", Kazak Türkleri "eldiy-beşik cırı", Kırgız Türkleri "aldey beşik ırkları" derler.

Ölçü ve uyak düzeni: Yapı bakımından çoğunlukla dörtlükler halinde olup lirik türküler sınıfına girseler de, ölçü ve uyak bakımından belli bir düzen izlemeyenleri de görülür.

Konu: Ninniler, bebekleri uyutmak için öyle "laf olsun" diye söylenmiş "Dandini dandini dasdana, danalar girmiş bostana" gibi boş içerikli ezgiler değildir. Çoğu zaman ninni, anne ile bebek arasında çok özel bir "iletişim aracı" görevi yapar. Yer yer de çocuktan çok anneye yöneliktir. Çünkü anne, o her ne kadar anlamasa da, ninniler aracılığıyla bebeğiyle dertleşir; sevinçlerini acılarını onunla paylaşır. Bir başka deyişle, ninni ezgisiyle bebeğe, sözleriyle de söyleyene bir ruh dinginliği verir ve önemli bir "psikoterapi" uygulaması yerine geçer. Örneğin, yeni doğan torununu hayırlamak, bir süre "oğul ekmeği yiyip gelin ağusu içmek" için oğlunun evine giden kaynana, beğenmediği gelininin yüzüne bir şey diyemeyince, çıkar yolu, bebek torununa ninni aracılığıyla şöyle seslenmekte bulur:

"Dandini dandini danadan
Bağışlasın yaradan
Bir kötüce anadan
Doğmuş bu şah balaban"

Yürek ağusunu bununla da atamayan babaannenin, gelininin tüm yakınlarını kötüleyip kendi aile bireylerini yücelten şu ninisi de önemli bir "öfkeyi dışavurum aracı" dır.

"Hayhayısı var bunun
Mısır'a kılıç sultanı
Bir emmisi var bunun
Fidan boylar keleşi
Bir babası var bunun

Küllü ağı bardağı
Bir anası var bunun
İnci mercan kol bağı
Bir halası var bunun
Yurtta kalmış kör kedi
Bir teyzesi var bunun

Değirmende dev kocası
Bir dedesi var bunun
Hasıraltı akrebi
Anneannesi var bunun

Beyti şerif bekçisi
Bir dedesi var bunun
Döşek minder kadını
Babaannesi var bunun".

Yoksulluk nedeniyle kocası gurbete çalışmaya giden kadınlar, karşılaştıkları zorlukları, eşlerine duydukları özlemi, onlardan haber alamamanın sıkıntısını ninnilere döküp çocuklarıyla şöyle paylaşırlar:

Beşiğine koydum seni
Baban hep üzüyor beni
Baban çabuk gelse de bir
O zaman ben görsem seni

Neen neen neen nen
Kuzuma da benim neen nen.

Beşiğini ben belerdim
Höllüğünü hep elerdim
Baban eve geleydi bir
Ona derdimi söylerdim

Neen neen neen nen
Yavruma da benim neen nen.

Beşiğine beşiğine
Beyler kona eşiğine
Baban zengin olsa da bir
Altın taksam beşiğine

Neen neen neen nen
Yavruma da benim neen nen.

Evliliklerinde pek çok özveride bulundukları halde, yine de kocaları tarafından değerleri bilinmeyen ve mutsuz olan kadınlar da bu kırılmışlıklarını ninnilere yükleyip şöyle yansıtırlar:

Beşiğim beştir benim
Yaram on beştir benim
Ev ettim emek ettim
Emeğim hiçtir benim

Neen neen neen nen
Kuzum da uyusun neen nen

Dağa doğdu güneşler
Yarama fitil işler
Gelmeye yavrum başına
Başıma gelen işler

Neen neen neen nen
Yavrum da uyusun neen nen

Yavrum uyusun benim
Çabuk büyüsün benim
Yiğit olup gezende
Gönlüm yürüsün benim

Neen neen neen nen
Oğlum da uyusun neen nen.

Anadolu'da bazı aileler, genel yargının ve dıştan görünenin tersine "anaerkil"dir. Böyle ailelerde, kocası da dahil, evi çekip çeviren, evin yükünü omuzlayan, önemli kararları veren çoğu zaman kadındır. Böyle olunca da, çoğunlukla, eşinden saygı görür ve yükü paylaşılır. Bu nedenle adına "babalar ninnisi" denilen ve eşine yardımcı olmak isteyen erkeklerin, çocuklarını uyutmak için söyledikleri ninniler de vardır.

Örnek:

Ninni çaldım yatasın
Uykulara batasın
Bu uyku senin değil
Gidip satın alasın

Neen neen neen nen
Hadi kuzum uyusun neen nen

Uzak yoldan gelirim
Kuzu gibi melerim
Eğer sen yoruldunsa
Bırak ben de belerim

Neen neen neen nen
Benim kuzum uyusun neen nen

Ninni derim uyusun
Uyusun da büyüsün
Anan çok yorgun oğul
Uyu ki o uyusun

Neen neen neen nen
Hadi oğlum uyusun neen nen.

Sonuç olarak görülüyor ki, ninniler de öteki sözlü halk edebiyatı ürünleri gibi halkın ve yaşamın gerçeklerini estetik ölçüler içinde ses ve söz olarak yansıtan önemli halk yaratılarıdır.
Sinava Hazirlik