KOMPOZİSYON

Kompozisyon sözü bize batı dillerinden, Fransızcadan geçmiştir. Fransızcada “composer” fiili; birleştir, meydana getir, okul ödevi yap anlamına gelir. Kompozisyon sözcüğü “composer” fiilinden türetilmiştir.

Eski edebiyatımızda bu söze karşılık olarak “inşa” sözü kullanılmıştır. Ancak bu söz, şiir dışındaki bütün edebi türlere ad olmuştur. Kompozisyonun tam karşılığı olarak, “tahrir” sözü kullanılmıştır.

Bugün kompozisyon sözü ile düzenli ve planlı yazı yazmak ve konuşmak kastedilmektedir. O halde kompozisyon demek, bir konu hakkındaki duygu ve düşüncelerimizi, kültür dağarcığımızdaki o konu hakkındaki düşüncelerle planlı ve düzenli bir şekilde bütünleştirmektir.

YAZIDA YER ALMASI GEREKEN TEMEL ÖZELLİKLER

Yazının okunaklı, açık seçik olması esastır. Okunaksız yazı değerlendirmede öğrencinin kaybına neden olur. Öğretmenler okunmayan yazıyı okumak zorunda değillerdir. Yazının okunaklı olması gerekliliği sadece Türkçe, Dil ve Anlatım, Türk Edebiyatı dersleri için gerekli değildir. Diğer bütün dersler ve hayatın tamamı için gereklidir. Unutmamak gerekir ki; her yazı okunmak için yazılır. Okunamayan bir yazı ile suya yazılan bir yazı arasında hiçbir fark yoktur. Her ikisi de işe yaramaz.

Yazının güzel olması da aranılan bir özelliktir. Ancak güzel yazı yazmak bir yetenek işidir. Ancak okunaklı yazmak yetenek işi değil bir gerekliliktir. Herkes güzel yazı yazamaz; ama herkes okunaklı yazı yazabilir.

Yazıyı Düzeltme Yolları

Yazıyı düzeltmenin yolu, yazıyı okunaksız ve çirkin yapan hususları görmekten geçer. Şu üç unsura dikkat edilmediğinde, rastgele davranıldığında yazı okunamaz duruma gelir ve çirkinleşir.

1. Yazının eğimi: Her insan, yazarken harfleri sağa veya sola eğimli ya da dik yazar. Yazı yazarken elimiz nasıl alışmışsa yazının eğimi öyle olmalıdır. Bu durum sürekli değiştirilmemelidir. Aynı kağıt üzerinde yazının farklı yönlere yatırılması yazıyı da kağıdın bütününü de çirkinleştirir.

2.  Yazının harf büyüklüğü: Yazıyı oluşturan harfler, aynı boyutlarda olmalıdır. Yazı içinde bazı harflerin boyut olarak diğerlerine göre daha büyük veya küçük olması yazımızın çirkin olmasına neden olan en temel faktörlerdendir. Bu yüzden yazarken harflerin aynı ebatlarda olmasına dikkat etmeliyiz.

3. Sözcük aralıkları: Yazıda sözcükleri arasındaki aralık düzensiz olmamalıdır. Sözcükler arasındaki aralık yazınızın harflerindeki ebada göre iki harf boyutunda olmalıdır. Kelimler arasında gereğinden fazla veya az aralık bırakılırsa yazı çirkinleşir.