DİVAN ŞİİRİ NAZIM BİÇİMLERİ
Kıt'a
Yalnız ikinci ve dördüncü dizeleri birbiriyle uyaklı iki beyitlik nazım biçimidir. (xa-xa) Kıtalar genellikle dörtlük adıyla adlandırılır. Kıtalarda beyitler arasında anlam birliği bulunur ve beyitler birbirini tamamlayıcı niteliktedir. Kıta nazım biçiminde şair mahlas kullanmaz. Ancak, mahlas kullanılmış kıtalar da vardır. Kıtaların konusu çok değişiktir. hemen her konuda kıta yazılabilir.
Beyit sayısı ikiden fazla olan kıtalara kıt'a-i kebîre denir.
Örnekler:
Kalem olsun eli ol kâtib-i bed-tahririn
Ki fesâdı rakamı sûrumuzu şûr eyler
Gah bir harf sukutiyle eder nadiri nâr
Gah bir nokta kusûriyle gözü kör eyler
Fuzuli
Dest-i kutahımızı itmemiş Allah resa
Menba-ı lutfunu yoksa elimizle kaparız
Bize virsün mü Huda ab-ı hayat-ı Tevfik
Hızr’ı bulsak reh-i zulmette külahın kaparız
İzzet Molla
“Dost bağından belalı bülbüle bir gül yeter
Gözlerim kan ağlasın tek yüzüme bir gül yeter
Gerçi söz bağında çok nev-ruz olur güller biter
Bir gül-istandan nişan vermeğe birkaç gül yeter”
Ahmed Paşa
Sevdiğim bendene düşerse hizmet
Kapında kul olmak canıma minnet
Göre idim sende buy-i muhabbet
İstediğim budur sen bi-vefadan
Nedim
Ey felek maksadın ülfet mi adâvet mi nedir?
Yoksa ol mâh ile uşşâka felaket mi nedir?
Ermeden vuslata hicrâna eriştik ammâ
Anlasam bâri bidâyet mi nihayet mi nedir?
Şeyh Galib
Dün elin yumuş dilerdi kim rakîb
Yaş eliyle duta zülfün dilberin
Âh edip eydür uzaktan Hâtifî
Dutma bir zaman kurusun ellerin
Hâtifî
Hayalinden gelir gam hatıra cânâneden gelmez
Sitem hep aşinalardan gelir, bigâneden gelmez.
Umarsın bir nevaziş, açtığı bin zahm için amma
Bu insaniyet ey dil, gamze-i cânâneden gelmez.
Nabi
Kıt'a-i Kebîre:
Her kimin var ise zatında şeraret küfrü
Istılâhat-i ulûm ile müselman olmaz.
Ger kara taşı kızıl kan ile rengin etsen
Tâb’ına tağyir verip lâl-i Bedehşan olmaz.
Eylesen tuti’ye talim-i eda-yı kelimat
Nutku insan olur amma ki özü insan olmaz.
Fuzuli
Divan Edebiyatı
Divan Şiiri
Divan Nesri