Türk Edebiyatı Tarihi      

      Halk Edebiyatı       

         Divan Edebiyatı         

       Modern Türk Edebiyatı      

      Yazar ve Şairler      

       Edebi Sanatlar       

         Edebi Akımlar         

       Anlatım Türleri      

      100 Temel Eser      

      Kitap Tanıtımları       

        Düzyazı Türleri         

        Edebiyat Sözlüğü      

      Dünya Edebiyatı      

        Edebiyat Makaleleri      




      Şiir Nedir?      

     Şiir Türleri       

        Ölçü         

       Uyak ve Redif    

     Halk Şiiri      

       Divan Şiiri       

         Modern Şiir         

       Görüntülü Şiirler      

      Türkülü Hikayeler     




      Türkçenin Tarihi      

     Dil Makaleleri       

        Ses Bilgisi         

     Kelime    

       Cümle      

       Paragraf       

        Metin         

      Yazım ve Noktalama      

      Atasözleri     

        Deyimler         

      Sözlükler      




     Planlar      

     Yazılı Soruları       

       Türkçe Dersi         

       Dil ve Anlatım Dersi    

    Türk Edebiyatı Dersi      

       Kompozisyon       

        ÖSS         

      SBS      

      KPSS     

      Kültür-Edebiyat Kulübü    

      Belirli Gün ve Haftalar      



EDEBİYAT AKIMLARI
Edebi Akımlar Şeması
              

BAŞLICA EDEBÎ AKIMLAR:1

                 XVI. YÜZYIL

   “P L E İ A D E”  O K U L U

Yedi şair tarafından kurulmuş bir şiir akımıdır. Adları, yedili bir yıldız kümesinden alınmadır.

 

TARİH (yaklaşık)

       1549-1560

KURALLARI ve NİTELİKLERİ :

·         Fransız dilinde Yunan ve Latin şiiriyle yarışabilecek güçlü bir şiir yaratma

·         Antik döneme ve İtalya’ya (özellikle Petrarque’a) büyük bir hayranlık

·         Güzellik idealine bağlanmış şairler

BAŞLICA TEMLER:

     *Lirizim

     *Zamanın geçiciliği

     *Aşk duyguları, Mitoloji

 

BAŞLICA TÜRLER:

       şiir

BAŞLICA BİÇİMLER ve Teknikler:

·         Sone

·         Eleji

·         Alegori, istiare

·         Teşbih

·         Ritim ve ahenk

 

BAŞLICA TEMSİLCİLERİ

Du Bellay (1522-1560)

Ronsard (1524-1585)

 

BAŞLICA EDEBÎ AKIMLAR: 2

                 XVII. YÜZYIL

                 B A R O K   O K U L

XVI. yüzyılın sonlarında doğmuş sanat akımıdır.

TARİH (yaklaşık)

       1610-1660

KURALLARI ve NİTELİKLERİ :

·         Dünya, bize değişik açılardan görünür ve değişir. Değişen şeyerin zevki de geçicidir, kurallara bağlanamaz.

·         Kuruntular, illizyonlar ve başrkalaşım önemlidir.

·         Dünya çok zaman düzensizdir ve karmaşa içindedir.

·         Tuhaf ve acaip şeylere karşı derin bir ilgi.

BAŞLICA TEMLER:

     *Değişkenlik, kararsızlık, istikrarsızlık

     *Görünüşler

     *Kuruntular, hayaller, vehimler, illizyonlar.

     *Hareket

 

BAŞLICA TÜRLER:

       Şiir, roman, Tiyatro

BAŞLICA BİÇİMLER ve Teknikler:

·         Oynanma  amaçlı piyesler

·         Sık kullanılan söz sanatları: İstiare, alegori, teşbih, tezat.

·         Ağır ifadeler

·         Araştırılmış etkili anlatım teknikleri

 

BAŞLICA TEMSİLCİLERİ

Saint-Amant (1594-1661),  Th. de Viau (1590-1626), Corneille (komedi),  Cyrano de Bergerac.

 

BAŞLICA EDEBÎ AKIMLAR:3

 

 

                 XVII. YÜZYIL

   K L Â S S İ S İ Z M      OKULU

XVII. yüzyılın ikinci yarısının yazarları tarafından yaratılan güzellik ve insanlık ideali.

TARİH (yaklaşık)

       1660-1680

KURALLARI ve NİTELİKLERİ :

·         Şahsî eserler yaratmaktan vazgeçmeksizin eski yazarları örnek aldılar.

·         Tahlil, analiz düşkünlüğü.

·         Yazar, bir ahlâkçıdır, ebedî bir insanlığa ulaşmak için ferdi aşma gayreti. Yüksek idealler, Evrensel gerçeklikler. Derin bir beğenilme isteği.

BAŞLICA TEMLER:

     *Türlerin birbirinden ayrılması, farklılaşması

     *Kurallara uyma: Üç birlik kuralı (Zaman birliği, mekan birliği, konu birliği), Gerçeğe uygunluk, Görgü kurallarına uygunluk,

       *Üslupta denge, ölçü, düzen, basitlik, tabiilik.

 

BAŞLICA TÜRLER:

       Tiyatro, şiir, Roman

BAŞLICA BİÇİMLER ve Teknikler:

·         Klâsik Trajedi

·         Her düzeyde  komiği içine alan komedi.

·         Psikolojik roman

·         Fabl,

·         Dinî söylev, hitâbet.

 

BAŞLICA TEMSİLCİLERİ

Moliere (1622-1673); Racine (1639-1699); La Fontaine  (1621-1695); Bossuet ( 1627-1674)

 

BAŞLICA EDEBÎ AKIMLAR:4

 

 

                 XVIII. YÜZYIL

        AYDINLANMA DEVRİ

XVII. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan fakat aydınların fikirlerini bir ansiklopedi çıkararak ortaya koymasıyla hız kazanan bir fikir akımıdır.

TARİH (yaklaşık)

       1751-1772

KURALLARI ve NİTELİKLERİ :

·         Bilimin, bilgilerin gelişmesi.

·         Bilginin özgürlüğe kuvuşması ve halka yayılması.

·         İnsanlığın ilerlediği görüşüne inanma.

·         Aklî, rasyonel bir düşüncenin bilime ve diğer konulara uygulanması, gözleme, deneye, sorgulayıcı düşünceye öncelik verilmesi.

BAŞLICA TEMLER:

     *Önyargıların tenkidi,

     *Bağnazlıkla, tutuculukla, batıl inanışlarla, doğaüstü görüşlerle mücadele,

       *Doğaötesini ve kilisenin doğmalarını reddetme.

         *Hoşgörü ve hürriyet, mutluluk ve başarı özlemi.           

   

BAŞLICA TÜRLER:

      Deneme, Roman

BAŞLICA BİÇİMLER ve Teknikler:

·         Deneme, felsefi masallar, roman, sözlük, ansiklopedi maddeleri, söylev.

·         İronik, hicivli ifadeler

 

BAŞLICA TEMSİLCİLERİ

Voltaire (1694-1778); Montesquieu (1689-1755); Rousseau  (1717-1778); Diderot ( 1713-1784)

 

BAŞLICA EDEBÎ AKIMLAR:5

 

 

                 XIX. YÜZYIL

                  R O M A N T İ Z M

Klasisizmin zevkinden, güzellik ülküsünden ve kurallarından ayrılarak duyguya ve özgürlüğe yönelen edebî akım.

TARİH (yaklaşık)

       1820-1850

KURALLARI ve NİTELİKLERİ :

·         Hissîliğin, hassasiyetin, duyguların değer kazanması.

·         Sonsuzluğa özlem, dinî duygular

·         Kaçma, uzaklara gitme arzusu: Geçmiş zamanlara özlem, bilinmeyen, yabancı ülkelere özlem (Ekzotizm)

·         Hüzün, ihtiras

·         Ferdin, “ben”in ön plana çıkması

BAŞLICA TEMLER:

     *Aşk, kişisel ıstıraplar

     * Tabiat

      *Lirik, dokunaklı konular

      *Birinci şahıs’ın ön plana çıkması

 

BAŞLICA TÜRLER:

        Şiir, Roman, Tiyatro

BAŞLICA BİÇİMLER ve Teknikler:

·         Lirik şiir , lirik nesir

·         Derin düşünceler.

·         Epik bir ton, ağıt

·         İstiare, alegori

·         Türlerin birbirleriyle karışması

 

BAŞLICA TEMSİLCİLERİ

Chateaubriant (1768-1848); Lamartine (1790-1869); Musset  (1810-1857); V. Hugo ( 1802-1885)

 

BAŞLICA EDEBÎ AKIMLAR:6

 

 

                 XIX. YÜZYIL

                  P A R N A S S İ Z M

Romantizme tepki olarak doğan ve “sanat için sanat” anlayışına bağlı olan bir edebiyat akımıdır. Bir bakıma klassisizme geri dönüş hareketidir. Realizm ve natüralizmin şiire uygulanmasıdır.

TARİH (yaklaşık)

       1850-1860

KURALLARI ve NİTELİKLERİ :

·         Kişi romantikler gibi gibi  hep kendisini ifade etmemelidir.  

·         Şiirde tasvire önem verme.

·         Kusursuz, mükemmel biçim güzelliği.

·         Bir edebî eserin varlık sebebi sadece güzelliktir: “Sanat için sanat”

·         Parnassizm, realizm ve natüralizm gibi, pozitivizmin edebiyata yansımasıdır.

 

BAŞLICA TEMLER:

     *Tabiatı , bir resim imiş gibi algılama.

     * Ahenk, renk ve ışıltının (mücevher, vb.)  peşinde olmak.

      *Arkeoloji ve antikiteden esinlenme.

 

BAŞLICA TÜRLER:

        Şiir

BAŞLICA BİÇİMLER ve Teknikler:

·         Sone, Balad

·         Seçkin kelimeler, doğru, mükemmel ifade,

 

BAŞLICA TEMSİLCİLERİ

Leconte de Lisle(1818-1894); Th. Gautier(1811-1872); Hérédia (1810-1857); V. Hugo ( 1842-1905)

 

BAŞLICA EDEBÎ AKIMLAR:7

 

 

                 XIX. YÜZYIL

                  R E A L İ Z M

Romantizmin idealizmine ve lirizmine tepki olarak doğan sanat akımı.

TARİH (yaklaşık)

       1830-1870

KURALLARI ve NİTELİKLERİ :

·         Gerçeğin mümkün olan en sadık ifadesini elde etmek.  

·         Romancı bilim adamı gibi çalışmalıdır: Gözlem metodundan ve pozitivist felsefeden yararlanmalıdır.

·         Romancı, çevrenin ruh üzerindeki tesirini göstermelidir.

·         Dış ve iç gerçeklikler bir ve aynı şeylerdir.

 

BAŞLICA TEMLER:

     *Bir çevrenin bir çağın geleneklerinin sergilenmesi, tarihî, politik,  sosyal bağlarının gözlemlenmesi. Çevrenin, şehrin, köyün,  kişi üzerindeki etkileri, sosyal sefaletler, debdebe tezadı.

     * Ahenk, renk ve ışıltının (mücevher, vb.)  peşinde olmak. Akeoloji ve antikiteden esinlenme.

 

BAŞLICA TÜRLER:

        Roman

BAŞLICA BİÇİMLER ve Teknikler:

·         Nesnellik, objektif olma kaygısı.

·         Üçüncü şahıs ağzından anlatma, çeşitli oaylara bağlanmış entrik, geniş tasvirler, gerçekleri ifade etme gayreti.

 

BAŞLICA TEMSİLCİLERİ

Stendhal (1783-1842); Balzac (1799-1850); Flaubert (1821-1880)

 

BAŞLICA EDEBÎ AKIMLAR:8

 

 

                 XIX. YÜZYIL

                  N A T Ü R A L İ Z M

Bilimlerin, deneysel tıbbın ve psikiyatrinin tesirinde doğmuş bir sanat akımıdır.

TARİH (yaklaşık)

       1870-1890

KURALLARI ve NİTELİKLERİ :

·         Aşırı bir realizm.  

·         Realizmde görülen belge ve tasvir merakı daha aşırı hale gelmiştir.

·         Romancılar eserlerinde sosyal ve biyolojik determinizmin kişiler ve toplum üzerindeki etkilerini sergiler. Böylece roman bir deney alanı olur.

 

BAŞLICA TEMLER:

·         Fizyolojinin insan psikolojisine tesirleri.

·         Ruhî  ve fizikî kusurların sergilenmesi. Soyaçekim ve çevrenin etkileri. Çalışma hayatı, şehir hayatı, makinalar, endüstri devrimi.

 

BAŞLICA TÜRLER:

        Roman

BAŞLICA BİÇİMLER ve Teknikler:

·         Birkaç nesli art arda anlatan roman dizileri.

·         Çevrenin tasviri, teknik ve özel kelimelerden oluşan bir roman dili. Destanî istiareler.

 

BAŞLICA TEMSİLCİLERİ

Zola (1840-1902); Maupassant (1850-1893); Goncourt Kardeşler

 

BAŞLICA EDEBÎ AKIMLAR:9

 

 

                 XIX. YÜZYIL

            S E M B O L İ Z M

Natüralizm akımına karşı Baudelaire’in şiirinin etkisinde doğan bir şiir akımıdır.

TARİH (yaklaşık)

       1869-1896

KURALLARI ve NİTELİKLERİ :

·         Bilgilerimiz, idrakimiz özneldir.  

·         Şair, sayıp dökmek, tasvir etmek, hikâye etmek yerine bir duyguyu yaşatmalı, zihinde uyandırmalıdır .

·         Şiir sözden ziyade musikîye yakın olmalıdır.

BAŞLICA TEMLER:

·         Mitoloji, ortaçağ efsâneleri, dinî hikâyeler,.

·         Hissedilen dünya ile bilinmeyen dünya arasındaki ilişkiler. Şiir, gizli dünyalara ulaşmanın aracıdır.

 

BAŞLICA TÜRLER:

        Şiir

BAŞLICA BİÇİMLER ve Teknikler:

·         Mensur şiir.

·         Semboller

·         Ahenkli bir dil.

 

BAŞLICA TEMSİLCİLERİ

Verlaine (1844-1896); Rimbaud (1854-1891); Mallarmé (1842-1898)

 

 

BAŞLICA EDEBÎ AKIMLAR:10

 

                 XX. YÜZYIL

         S Ü R R E A L İ Z M

Apollinaire’in ve Dada hareketinin tesirinde I. Dünya Savaşı sonrasında doğmuş bir sanat hareketidir.

TARİH (yaklaşık)

       1924-1969

KURALLARI ve NİTELİKLERİ :

·         Düşüncelerin, aklın denetimi olmaksızın güzellik ve ahlâk kaygılarına düşmeden ifade edilmesi gerekir.  

·         Sanat özgürleşmenin ve devrimin bir aracıdır. .

·         Akılcılığın reddi.

·         Freud psikolojisinden yararlanma

·         Sanat eseri aklın değil, tesadüfün ve otomatizmin ürünüdür.

BAŞLICA TEMLER:

·         Başkaldırı,.

·         Şehirlerin büyüsü, garip rastlantılar.

·         Biliçsizler, rüyalar, hayâller.

 

BAŞLICA TÜRLER:

       ( Bütün Türlerde)

BAŞLICA BİÇİMLER ve Teknikler:

·         Şiir, otomatik yazı, .

·         Şekilli şiirler (calligrammes)

·         İmaj ve fikir çağrışımları.

·         Beklenmedik istiareler

 

BAŞLICA TEMSİLCİLERİ

 

Breton (1896-1966); Eluard (1895-1952);  Aragon(1897-1982) Desnos(1900-1945) Peret (1899-1959)

 

 

BAŞLICA EDEBÎ AKIMLAR:11

 

                 XX. YÜZYIL

              ABSÜRD  AKIMI

Egzistansiyalizm felsefesinden doğan bir sanat akımıdır..

TARİH (yaklaşık)

       1938-1960

KURALLARI ve NİTELİKLERİ :

·         Beşerî hayatın saçmalıklarının ifadesi, insanın “yabancı”laşması.  

·         Tiyatro alanında: Geleneksel tiyatro anlayışından uzaklaşma.Realist ve psikolojik tiyatronun reddedilmesi.

·         Uzaklaşma.

.

BAŞLICA TEMLER:

·         İnsanın yalnızlığı

·         Seçme iradesi,

·         Varoluş problemi

·         Bilinçsizliğe yönelme

·         Dilin anlamsızlığı

 

BAŞLICA TÜRLER:

                      Roman, Tiyatro

BAŞLICA BİÇİMLER ve Teknikler:

·         Geleneksel yapıların (perde, sahne ...) reddedilmesi,

·         Anlamsız monologlar

·         Tekrarlar, uyumsuzluklar.

·         Piyeslerdeki yazar açıklamalarının (didascalier) önem kazanması.

·         Nesnelerin çokluğu, istilâsı.

 

BAŞLICA TEMSİLCİLERİ

Sartre (1905-1980); Camus (1913-1960);  İonesco (1912-1994) Beckett (1906-1989)

 

 

BAŞLICA EDEBÎ AKIMLAR:12

 

                 XX. YÜZYIL

         Y E N İ   R O M A N

Geleneksel romanın yapısını değiştirerek yazılan yeni tarz romanların genel adıdır.

TARİH (yaklaşık)

       1950-1980

KURALLARI ve NİTELİKLERİ :

·         Psikolojik romanın terk edilmesi.  

·         Şahıs kadrosunun ikinci plana düşmesi.

·         Kronolojik sırayla anlatımdan vaz geçme.

.

BAŞLICA TEMLER:

·         Romanların konuları: Bir yazının macerası,

·         Romanın düğüm bölümünün yokluğu,

·         Anlatının devamlı olmaması, kopuk kopuk olması.

 

BAŞLICA TÜRLER:

                      Roman

BAŞLICA BİÇİMLER ve Teknikler:

*Tasvirler önem kazanır, ayrıntılar bütün incelikleriyle anlatılır

*İç diyaloglar kullanılır

*Nesneler ve mekân önem kazanır.

BAŞLICA TEMSİLCİLERİ

 

Robbe-Grillet (1922-   .....  )

Michel   Butor (1926-.... )

 Nath. Sarraute (1900-1999)    Claude Simon (1913-   ........)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sinava Hazirlik