Türk Edebiyatı Tarihi      

      Halk Edebiyatı       

         Divan Edebiyatı         

       Modern Türk Edebiyatı      

      Yazar ve Şairler      

       Edebi Sanatlar       

         Edebi Akımlar         

       Anlatım Türleri      

      100 Temel Eser      

      Kitap Tanıtımları       

        Düzyazı Türleri         

        Edebiyat Sözlüğü      

      Dünya Edebiyatı      

        Edebiyat Makaleleri      




      Şiir Nedir?      

     Şiir Türleri       

        Ölçü         

       Uyak ve Redif    

     Halk Şiiri      

       Divan Şiiri       

         Modern Şiir         

       Görüntülü Şiirler      

      Türkülü Hikayeler     




      Türkçenin Tarihi      

     Dil Makaleleri       

        Ses Bilgisi         

     Kelime    

       Cümle      

       Paragraf       

        Metin         

      Yazım ve Noktalama      

      Atasözleri     

        Deyimler         

      Sözlükler      




     Planlar      

     Yazılı Soruları       

       Türkçe Dersi         

       Dil ve Anlatım Dersi    

    Türk Edebiyatı Dersi      

       Kompozisyon       

        ÖSS         

      SBS      

      KPSS     

      Kültür-Edebiyat Kulübü    

      Belirli Gün ve Haftalar      



ÖSS ve ÖYS'DE ÇIKMIŞ EDEBİYAT SORULARI
Bölüm 6: Tanzimat Edebiyatı

Şiir Bilgisi Nesir Bilgisi Edebi Sanatlar Halk Edebiyatı
Divan Edebiyatı Milli Edebiyat Batı Edebiyatı Edebi Akımlar
Tanzimat Edebiyatı

Servet-i FünunFecr-i Ati

Cumhuriyet Edebiyatı Karma Edebiyat Konuları

1.    Aşağıda verilen belirtici niteliklerden hangi­sine Tanzimat romanında rastlanmaz? (1974/ÖSYS)

A)      Konular genellikle günlük hayattan ya da tarihten alınır.

B)     Cariyelik kurumunu ve alafrangalık özentisini işler.

C)     Kişiler genellikle tek yönlü ele alınır; iyiler mükâfatlandırılır.

D)     Olayların akışında rastlantılara çok yer verilir.

E)     Romanın içinde bilgi ve öğüt vermekten kaçınılır.

 

2.      “Hemen hemen konusuz denecek kadar basit olan bu güldürünün iki büyük özelliği vardır: Bir yandan, bize edebiyatımızın o güne dek semtine uğramadığı yeni bir gerçekliğin kapısını açar; ömür yandan da ortaoyunu ve meddah hikayeleri gibi yerli sanatlardan yararlanır. Böylece, yazarın ulusal bir tiyatroya varacak en kısa yolu aradığı muhakkaktır.”

          Bu yazıya göre, aşağıdaki yazarlarımızın hangisi, hangi yapıtıyla, nasıl ulusal tiyatroya varacak en kısa yolu aramıştır?(1978/ÖSYS)

A)      Namık Kemal, “Vatan Yahut Silistre” oyunuyla, vatan sevgisini dile getirerek

B)     Abdülhak Hamit, “Eşber” adlı yapıtıyla, vatan sevgisini her şeyin üstünde tutarak

C)     Şinasi, “Şair Evlenmesi” oyunuyla, halk geleneğinden yararlanarak

D)     Ahmet Vefik Paşa, “Zoraki Takip” oyunuyla, Moliere’in bir yapıtını Türkçeye uyarlayarak

E)     Abdülhak Hamit, “Sabr ü Sebat” adlı yapı­tıyla, atasözlerimizi bol bol kullanarak

 

3.      “Gerçek köy ve doğal tasvirleri yanında, köy­lünün ufak tefek tasalarını, köylü psikolojisini güzel bir gerçeklikle veren “Karabibik” adli hikaye ile edebiyatımıza ilk olarak “iç konuşma” dediğimiz teknik girmiş oluyor.”

          Burada “iç konuşma” ile anlatılmak istenilen aşağıdakilerden hangisidir?(1979/ÖSYS)

A)      Bir konuşma içinde başkalarının konuşmasını verme

B)     İki üç kişinin kendi aralarında çok yavaş sesle konuşmaları

C)     Başkalarının anlayamayacağı bir dille konuşma

D)     İki kişinin kendi aralarında kararlaştırdık­ları imlerle (işaretlerle) konuşması

E)     Ruhsal durumu yansıtan kendi kendine konuşma

 

4.      “Bizde roman Halit Ziya ile başlar. Namık Ke­mal’in romanı, sadece denemede kaldı. Onunla hemen aynı yıllarda işe başlayan Mithat Efen­di’nin halka okuma zevkini aşılamaktaki hizmeti inkar edilemez. Fakat sanat yapıtının ilk koşulu olan, biçimden daima yoksundu. Birçok sorun­lara dokunmasına, hayatımızdaki aykırılıkları görmesine, hatta şöyle böyle sürükleyici olaylar bulma yeteneğine karşın yazdıklarına hiçbir ha­yat sıcaklık geçiremedi. Bulduğu bazı yerli tipler, romancılık sanatına, ancak başkalarının     elinde yeniden yoğrulduktan sonra mal oldu.”

  Parçada Ahmet Mithat’ın romancılığına iliş­kin özelliklerden hangisine değinilmemiştir? (1982/ÖSYS)

A)      Okuyucunun genel bilgisini genişletmeyi amaçlaması

B)     Geniş halk kitlelerine okumayı sevdirmesi

C)     Romanlarının teknik yönden kusurlu olması

D)     Kimi romanlarında “Realizm” izlerinin bulunması

E)     Kimi romanlarında yerli hayat sahnelerine rastlanması

 

5.      Ziya Paşa’ya karşı kargınlığı vardı; biraz da bu kırgınlığın etkisiyle olacak Harabat’ın çıkışını iyi karşılamadı. Birinci cildi için Tahrib-i Harabat’ı ikincisi için de Takip’i yazdı.

          Bu paragrafta kendisinden söz edilen kişi, aşağıdakilerden hangisidir? (1986/ÖSYS)

A)      Şinasi

B)     Ahmet Vefik Paşa

C)     Ahmet Mithat Efendi

D)     Abdülhak Hamit

E)     Namık Kemal

 

6.   Nabizade Nazım’ın Karabibik adlı eseri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? (1987/ÖSYS)

A)      Edebiyatımızda Realizmin başarılı bir örneğidir.

B)     Kırsal kesim gerçeğine ilk kez değinilmiştir.

C)     Romandan çok, uzun hikaye özelliklerine sahiptir.

D)     Kişilerin bulundukları çevreye göre yazılmış başarılı ilk eserdir.

E)     İlk psikolojik roman örneğidir.

 

8.      Kimilerine göre edebiyattaki bilgiler, bilim ortamından edebiyat ortamına bir tür çeviridir. Edebiyat, bilginlerin daha önce araştırıp bulduğunu halka yayan bir araçtan başka bir şey değildir. Edebiyat yazarı, coğrafya, fizik, sosyoloji, tarih gibi erişebildiği her kaynağa uzanır. Belli sonuçları, halk için yorumlamak, halka açmakla görevlidir bu tür edebiyat.

          Yukarıda belirtilen edebiyat anlayışına uygun eserler veren yazarımız kimdir?(1987/ÖSYS)

A)      Namık Kemal

B)     Şemsettin Sami

C)     Ahmet Mithat Efendi

D)     Halit Ziya Uşaklıgil

E)     Yakup Kadri Karaosmanoğlu

 

7.      Türk edebiyatında Batılı roman türünün ilk örneği olarak anılan, 1859’da Fenelon’dan Divan edebiyatının sanatlı, ağdalı anlatımıyla özet olarak dilimize çevrilen eser ve bu ese­rin çevirmeni aşağıdakilerden hangisidir?(1987/ÖSYS)

A)      Kamelyalı Kadın - Ahmet Mithat Efendi

B)     Sefiller - Şemsettin Sami

C)     Emil - Ziya Paşa

D)     Telemak - Yusuf Kamil Paşa

E)     Robenson Hikayesi - Ahmet Vefik Paşa

 

9.      Fransız edebiyatını örnek alan  ve yazarları büyük ölçüde  etki­sinde kaldı. Bu akımın  toplumculuk anlayışı Tanzimat yazarlarına çekici geldi.  şeyde akıl ve mantığı ön plana alan bu akım­dan  Ekrem gibi sanatçılar etkilendi.

          Yukarıda numaralanmış yerlerin hangisinde bilgi yanlışı vardır? (1990/ÖSYS)

A) I          B) II          C) III          D) IV         E) V

 

10.    Namık Kemal ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? (1990/ÖSYS)

A)      Edebiyatı, düşüncelerini halka yaymak, bu yolla toplumu geliştirmek için araç olarak kullanmıştır.

B)     Eski edebiyata karşı olduğu halde yeni düşünce ve kavramları yaymak amacıyla yazdığı şiirlerinin çoğunda, biçim ve dil bakımından eskiye bağlı kalmıştır.

C)     Batı şiirini tanıtmak amacıyla Fransız şairlerinden manzum çeviriler yapmıştır.

D)     edebiyattaki yerini, nesir alanında özellikle makale, piyes, roman, eleştiri, tarih türünde yazdığı eserler belirlemiştir.

E)     Yazıda konuşma dilinin kullanılmasından yana olmuş ve özellikle tiyatrolarını oldukça sade bir dille yazmıştır.

 

11.    Aşağıda verilen bilgilerden hangisi Şinasi’ye ait değildir? (1993/ÖSYS)

A)      Dil ve edebiyat üzerinde görüşlerini Lond­ra’da çıkan Hürriyet gazetesinde yayımla­dığı “Şiir ve İnşa” makalesinde anlatmıştır.

B)     Şiirlerinde konu birliğine ve bütün güzelliğine önem vermiştir.

C)     Fransızcadan manzum olarak Türkçeye çe­virdiği bazı şiirleri, asıllarıyla birlikte Tercû­me-i Manzume adlı bir kitapta toplanmıştır.

D)     Batı edebiyatı yolunda eser veren ilk Türk sanatçıdır.

E)     Düşüncelerini yalın ve açık bir anlatımla söylemeye, konuşma dilini yazı dili haline getirmeye çalışmıştır.

 

12.    Onun tiyatro eseri, sahne tekniği açısından zayıf olduğu gibi dil açısından da oynamaya elverişli değildir. Piyeslerin bir bölümü manzum, bir bölümü nesir, bir bölümü de nazım-nesir karışık olarak yazılmıştır. Bunların birkaçının konusu günlük hayattan alınmış fakat çoğunda tarihi bir olay işlenmiştir.

          Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdaki­ler­den hangisidir? (1995/ÖSYS)

A) Abdülhak Hamit                                                            

B) Muallim Naci

C) Şinasi                                                                                                                                   

D) Ahmet Vefik Paşa

E) Şemsettin Sami

 

13.    Bu sanatçımızın adı anılınca öteki dallarda verdiği ürünlerden çok, şiiri gelir akla. Şiirlerinde değişik dönemler vardır. Gençlik yıllarında biçim ve içerik yönünden eski şiirin izinde yürürken, Şinasi ile tanıştıktan sonra asıl yolunu bulmuştur. Şiirlerde eski biçim yine sürmüş ama içerik değişmiştir. Özellikle de sosyal konulara ağırlık vermiştir. Ancak vatan ve özgürlük aşkını dile getiren şiirleriyle daha çok tanınır.

          Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir? (1995/ÖSYS)

A) Ziya Paşa                                                       

B) Cenap Şehabettin

C) Namık Kemal                                             

D) Recaizade M. Ekrem

E) Tevfik Fikret

 

14.    Tanzimat Edebiyatı’nın kurucularındandır. Şiir de yazmış olmakla birlikte asıl ününü gazete­cilik alanındaki çalışmalarıyla sağladı. Çıkardı­ğı Tasvir-i Efkâr gazetesinde halkın anlayacağı bir dille yazmanın gerektiğini savundu. Düzya­zıda noktalama işaretini kullanarak düşüncele­rini kısa, yalın cümlelerle anlattı. Konuşma di­lini başarıyla kullanarak Batı tekniğine uygun tiyatronun ilk örneğini de o verdi.

          Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdaki­lerden hangisidir? (1998/ÖSYS)

A) Namık Kemal                                                                                                   

B) Ziya Paşa

C) Şinasi                                                                                                                                                     

D) Şemsettin Sami

E) Agâh Efendi

 

15.    ..., Türk edebiyatında ... tarzda yazılmış ... tiyatrodur. Yapıtın ... (1859) ve ... (1860) yıllarda Türkiye’de Türkçe oyunlar oynanan tiyatro yoktu.

          Yukarıda boş bırakılan yerlere, sırasıyla aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi gerekir? (2006/ÖSYS)

A)      Zavallı Çocuk - özgün - bir - beğenildiği - yayıldığı

B)     Afife Anjelik - yeni - son - bilinmediği - tanınmdığı

C)     Şair Evlenmesi - batılı - ilk - yazıldığı - basıldığı

D)     Hasan Mellah - bilinen - gerçek - övüldüğü - yerildiği

E)     Aşk-ı Memnu - modern - klasik - okunduğu - sevildiği

 

16.    -da”yı birleştirip tiyatroyu  olarak nitelendirmiştir. Onun tiyatro hakkındaki düşüncelerini   Harzemşah Mukaddimesi’nden öğrenmek müm­kündür.

          Bu cümledeki altı çizili sözlerden hangisin­de bilgi yanlışı vardır? (2006/ÖSYS)

A) I          B) II          C) III          D) IV         E) V

 

17.    Tanzimat edebiyatıyla ilgili aşağıdaki yargı­lardan hangisi yanlıştır? (2006/ÖSYS)

A)      Makale, fıkra, deneme gibi Batıdan alınmış yazı türleri bu dönemde gazeteler aracılığıyla edebiyatımıza girmiştir.

B)     Yeni nazım şekilleriyle birlikte Divan edebiyatı nazım şekilleri de kullanılmıştır.

C)     Ahmet Mithat, Şemsettin Sami bu dönemin romancılarındandır.

D)     Vatan, millet, adalet, hürriyet gibi kavramlar bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır.

E)       Bu dönemde çıkan resmi gazeteler, Tercümân-ı Ahvâl ve Tasvîr-i Efkâr’dır.

 

 

 

 

 


Cevaplar: 1-E 2-C 3-E 4-A 5-E 6-E 7-C 8-D 9-D 10-C 11-A 12-A 13-C 14-C 15-C 16-A 17-E


 

 

 

 

 

 


Sinava Hazirlik