Türk Edebiyatı Tarihi      

      Halk Edebiyatı       

         Divan Edebiyatı         

       Modern Türk Edebiyatı      

      Yazar ve Şairler      

       Edebi Sanatlar       

         Edebi Akımlar         

       Anlatım Türleri      

      100 Temel Eser      

      Kitap Tanıtımları       

        Düzyazı Türleri         

        Edebiyat Sözlüğü      

      Dünya Edebiyatı      

        Edebiyat Makaleleri      




      Şiir Nedir?      

     Şiir Türleri       

        Ölçü         

       Uyak ve Redif    

     Halk Şiiri      

       Divan Şiiri       

         Modern Şiir         

       Görüntülü Şiirler      

      Türkülü Hikayeler     




      Türkçenin Tarihi      

     Dil Makaleleri       

        Ses Bilgisi         

     Kelime    

       Cümle      

       Paragraf       

        Metin         

      Yazım ve Noktalama      

      Atasözleri     

        Deyimler         

      Sözlükler      




     Planlar      

     Yazılı Soruları       

       Türkçe Dersi         

       Dil ve Anlatım Dersi    

    Türk Edebiyatı Dersi      

       Kompozisyon       

        ÖSS         

      SBS      

      KPSS     

      Kültür-Edebiyat Kulübü    

      Belirli Gün ve Haftalar      



ÖSS ve ÖYS'DE ÇIKMIŞ EDEBİYAT SORULARI
Bölüm 3: Edebi Sanatlar

Şiir Bilgisi Nesir Bilgisi Edebi Sanatlar Halk Edebiyatı
Divan Edebiyatı Milli Edebiyat Batı Edebiyatı Edebi Akımlar
Tanzimat Edebiyatı

Servet-i FünunFecr-i Ati

Cumhuriyet Edebiyatı Karma Edebiyat Konuları

1.      “Yeşile koşan Londra’yı gördükçe hep denizi kovalayan İstanbul’u düşündüm.” cümlesinde aşağıdaki söz sanatlarından hangisi vardır? (1974/ÖSYS)

A) Teşbih                                           

B) Teşhis                            

C) Mürsel mecaz

D) Tekrir                                                                                

E) Kinaye

 

2.      Kurban olam kurban olam

          Beşikte yatan kuzuya

          Bu beyitte aşağıdaki edebi sanatlardan hangisi yapılmıştır? (1976/ÖSYS)

A) Cinas                                                              

B) İstiare                                              

C) Benzetme

D) Kişileştirme                                                                  

E) Abartma

 

3.      Ey benim sarı tamburam,

          Sen ne için inilersin?

          İçim oyuk, derdim büyük

          Ben onun’çün inilerim.

          Sazın gerçekten de içi oyuktur. Ama burada anlatılmak istenen başka bir şeydir.

          Böyle bir yazın sanatı (edebi sanat) aşağı­dakilerden hangisinde vardır? (1979/ÖSYS)

A)      Güleriz ağlanacak halimize.

B)     Şu karşıma göğüs geren,

         Taş bağırlı dağlar mısın?

C)     Sakinler meclisten çekmiş ayağı.

D)     Kısmetimdir gezdiren, yer yer seni,

         Arşa çıksan akıbet yer yer seni.

E)     Gül hasretinle yollara tutsun kulağını.

 

4.      Ne efsunkâr imişsin ah ey didar-ı hürriyet

          Esir-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esaretten

          Aşağıdaki dizelerin hangisinde, yukarıdaki beytin ikinci dizesindeki sanata benzer bir sanat vardır? (1980/ÖSYS)

A)      Karlar altında bir ilkbaharım ben

B)     Kar değil gökyüzünden yağan beyaz ölümdü

C)     Şu bakır zirvelerin ardından

         Bir süvari geliyor kan rengi

D)     Ruhu her yerde buhurdan gibi yıllarca tüter

E)     Ben garip çizgilerle uğraşırken baş başa

         Rastlamıştım duvarda bir şair arkadaşa

 

5.      “Menekşeler külahını kaldırır”

          dizesindeki edebi sanat, aşağıdaki dizelerden hangisinde vardır? (1981/ÖSYS)

A)      Güzel gitti diye pınar ağladı

B)     Ak kuğular sökün etti yurdundan

C)     Gül budamış dal dal olmuş

D)     Kara yerde mor menekşe biter mi?

E)     Gözlerim kapıda kulağım seste

 

6.      Dağ dağ o güzel ses bütün etrafı gezindi;

          Görmüş ve geçirmiş denizin kalbine sindi.

          Bu dizelerdeki kişileştirme, aşağıdakilerden hangisinde yoktur? (1982/ÖSYS)

A)      Bir sarmaşık uyanıyordu uykusundan;

         Geriniyordu bir eski duvarın sıvasından

B)     Bir bulut geldi üstüne bahçenin,

         Bütün ağaçların keyfi kaçtı.

C)     Toros dağlarının üstüne

         Ay, un eledi bütün gece

D)     Eskici dükkanındaki asma saat,

         Çelik bir şal atmış omuzlarına

E)     Ay, zeytin ağaçlarından yere damlıyordu;

         Açtım avucumu altına tuttum

 

7.      “Sakin ve rüzgârsız havalarda, bacalar üzerinden bir türlü savrulup dağılmayan dumanlar birbiri üzerine nasıl birikirse, bu sesler de öylece göğün boşluğunda toplanıyor, kolay kolay dağılmıyordu.

          Bu cümlede birbirine benzetilen iki şey aşağıdakilerden hangisidir? (1984/ÖSYS)

A)      Hava - Rüzgâr

B)     Rüzgâr - duman

C)     Hava - Ses

D)     Duman - Gök

E)     Duman - Ses

 

8.      “Anadolu” kelimesinin, “Anadolu, hepimize hınç, şüphe ve emniyetsizlikle bakıyordu.” cümlesin­deki kullanılışına benzer bir kullanım, aşağı­dakilerden hangisinde vardır? (1984/ÖSYS)

A)      Ankara, bütün Orta Anadolu’ya bir iç kale vazifesi görmüştür.

B)     Erzurum, Türkiye coğrafyasına 1890 metreden bakar.

C)     O günlerde Konya’nın nasıl yaşadığını ve ne düşündüğünü bilmiyoruz.

D)     İstanbul’un asıl manzarasına bir sivil mimari oluşturmuştur.

E)     Bursa kadar muntazam bir devrin malı    olan bir şehir bilmiyorum.

 

9.      “Ey saz benizli yolucu, sen, söyle bana,

          Kuş uçmaz, kervan geçmez sema yolunda;

          Gündüzün, gecenin hangi kovuğunda

          Dinlenmek için gidip yatacaksın?”

          Burada şairin “yolcu” diye seslendiği “ay”dır.

          Bunu, şiirdeki hangi sözlerinden çıkarabiliriz?

          (1985/ÖSYS)

A)      sema yolunda

B)     kuş uçmaz, kervan geçmez

C)     saz benizli

D)     gündüzün, gecenin hangi kovuğunda

E)     dinlenmek için gidip yatacaksın

 

10.    “Artık dağlar sırtlarından kürklerini attılar. Fakat henüz sabahları serince olduğundan,       omuzlarına sislerden birer atkı alıyorlar. Şimdi rüzgâr ağaçlar arasında ılık ılık esiyor. Hece böcekler, görülecek şey!”

          Parçada kişileştirilen varlık, aşağıdakiler­den hangisidir? (1985/ÖSYS)

A) böcekler                                                                           

B) sisler                                                              

C) rüzgâr

D) ağaçlar                                                                                              

E) dağlar

 

11.    Kalem böyle çalınmıştır yazıma

          Yazım kışa uymaz, kışım yazıma.

          Bu iki dizedeki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? (1986/ÖSYS)

A)      benzetme (teşbih)

B)     cinas

C)     kişileştirme (teşhis)

D)     abartma (mübalağa)

E)     istiare

 

12.    Durgun bir akşamın erguvan örtüsünü

          Yırtarken çekinerek gecenin kara eli

          Yorgun bir gölge, omzunda bir günün yükü

          Sürüklüyor ufuklara ağır adımlarını

          Bu dizelerde kişileştirilen varlıklar aşağıda­kilerin hangisinde verilmiştir? (1987/ÖSYS)

A)      Yorgun omuz - sürüklenen ufuklar

B)     Durgun bir akşam - ağır adımlar

C)     Erguvan örtü - bir günün yükü

D)     Akşamın örtüsü - omuzun yükü

E)     Gecenin kara eli - yorgun bir gölge

 

13.    Kısmetindir gezdiren yer yer seni

          Arşa çıksan akıbet yer yer seni

          Bu iki dizedeki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? (1988/ÖSYS)

A) Mecaz                                                                               

B) Cinas                                                              

C) Kinaye

D) İstiare                                                                               

E) Hüsn-i ta’lil

 

14.    Anavarza at oynağı

          Kana bulanmış gömleği

          Kıyman a zalımlar kıyman

          Kör karının bir deyneği

          Yaşlı bir kadının öldürülen tek oğlu için duyduğu acıyı dile getiren bu dörtlükte, aşağıdaki açıklamalardan hangisine uygun bir söz sanatı vardır? (1988/ÖSYS)

A)      Bir anlam inceliği yaratmak için bildiği şeyi bilmez görünme

B)     Bir sözcüğü, iki anlamını birden sezdirecek biçimde kullanma

C)     Bir sözcüğü, gerçek anlamı dışında başka bir sözcük yerine kullanma

D)     Bir olgunun gerçek etkenini bir yana bıra­karak olguyu başka bir nedene bağlama

E)     Birkaç şeyi söyledikten sonra onlarla ilgili başka şeyleri bir sıra gözeterek anlatma

 

15.    Adam, elini uzattı; tam onu koparacağı sırada, mor menekşe: “Bana dokunma!” diye bağırdı.

          Bu cümledeki en belirgin söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? (1989/ÖSYS)

A)      Teşbih (benzetme)

B)     Tezat

C)     İstiare

D)     Kinaye

E)     İntak (konuşma)

 

16.    İlahi, kabul senden ret senden; şifa senden, dert senden... İlahi, iman verdin, daim eyle; ihsan verdin, kaim eyle.

          Bu parçadaki altı çizili sözcükler aşağıdaki­lerden hangisine örnektir? (1989/ÖSYS)

A) İmale                                                                                

B) Seci                                                                 

C) Aliterasyon

D) Redif                                                                                                                                     

E) Cinas

 

17.    Yalnız zaman olur bazı akşamlar

          Bir kadın çehresi; yanarken camlar

          Bir lahza belirir loş aynalarda

          Bu dizelerde geçen, “yanarken camlar” sö­zünde, aşağıdaki açıklamalardan hangisine uygun bir söz sanatı vardır? (1990/ÖSYS)

A)      Bir durumu, gerçekte olduğundan daha üstün gösterme

B)     Bir sözü benzetme amacıyla bir söz yerine kullanma

C)     Birden çok anlamı bulunan bir sözcüğü uzak anlamıyla kullanma

D)     İnsanlara özgü bir niteliği cansız varlıklara aktarma

E)     Bir olguyu, gerçek nedeninin dışında, hoşa giden bir nedene bağlama

 

18.    Yapıtlarında daha çok kırsal kesim insanlarını anlatan birkaç yazar, Yakup Kadri Karaosman­oğlu’yla görüşmeye gider. Bu ilgiden çok hoşnut olan Yakup Kadri, bir ara merakla konuk yazarlara nerelerden geldiklerini sorar. Yazarlardan biri gülerek: “Yabandan geliyoruz üstat, Yaban’dan!” der.

          Parçada geçen “Yaban’dan geliyoruz.” sözünde, aşağıdaki açıklamaların hangisine uygun bir söz sanatı vardır? (1990/ÖSYS)

A)      Bir anlam inceliği yaratmak için bildiğini bilmezlikten gelme

B)     Bir sözcüğü alışılmış anlamının dışında bir anlamda kullanma

C)     Söylenmek isteneni en az sözcükle anlatma

D)     Bir gerçeği sezdirmek için bir sözü hem gerçek hem mecaz anlamıyla kullanma

E)     Söz arasında, bilinen bir duruma işaret etme

 

19.    Nedir can kim anı sen nazenin canane vermezler

          Sana aşık olanlar yoluna cana ne vermezler

          Bu dizelerde olduğu gibi, söylenişleri bir, anlamları ayrı sözü bir arada bulundurma sanatı aşağıdakilerden hangisidir?(1991/ÖSYS)

A) Cinas                                                              

B) Hüsn-i ta’lil                                                  

C) Teşhis

D) Tevriye                                                                                               

E) İntak

 

20.    Aşağıdaki dizelerin özellikle hangisinde bir abartma vardır? (1991/ÖSYS)

A)      Bir ah çeksem dağı taşı eritir.

         Gözüm yaşı değirmeni yürütür.

B)     Bu topraklar ecdadımın ocağı

         Evim, köyüm hep bu yerin bucağı

C)     Ne doğan güne hüküm geçer

         Ne halden anlayan bulunur.

D)     Derdim çoktur hangisine yanayım

         Yine tazelendi yürek yarası

E)     Yükseğinde büyük namlı karın var

         Alçağında mor sümbüllü bağım var

 

21.    (I) Dik, sarp bir doruğa tırmanan bir dağcıyı andırıyor deneme yazarı. (II) Yamaçta ayağını koyacağı bir yer arıyor. (III) Elleriyle tutunacak bir yer seçiyor. (IV) İpini takacağı bir kaya parçası gözlüyor; adım adım tırmanıyor, sınaya sınaya yükseliyor. (V) Tepede, ulaştığı noktada, bir dağcı gibi güven duygusu sarıyor içini.

          Yukarıdaki cümlelerin hangisinde benzetmeye yer verilmiştir? (1992/ÖSYS)

A) I ve III      B) I ve V      C) II ve III     D) II ve IV     E) IV ve V

 

22.    Aşağıdakilerin hangisinde bir kinaye vardır? (1992/ÖSYS)

A)      Gönül sevdiğinden soğur

         Görülmeyi görülmeyi

B)     Gölgesinden dinlendiğim

         Koca çamlar yerinde mi

C)     Şu karşıma göğüs geren

         Taş bağırlı dağlar mısın

D)     Elbet bir devasız dertten

         Doğan göz bir zaman ağlar

E)     Uçtu kuşların kervanı

         Her biri bir dala gider

 

23.    Aşağıdaki dizelerden hangisinde dört öğesi de bulunan bir “teşbih” vardır? (1995/ÖSYS)

A)      Her hatıra bir damla yaş oldukça gözümde

B)     Gördüm deniz dedikleri bin yaşlı ejderi

C)     Canlandı hayalimde o mazideki yazlar

D)     Her gölge bir insan kadar inceydi, derindi

E)     Ben böyle değildim, bu deniz böyle değildi

 

24.    Aşağıdaki beyitlerin hangisinde “cinas” vardır?(1995/ÖSYS)

A)      Gönlümle oturdum da hüzünlendin o yerde,

         Sen nerdesin ey sevgili, yaz günleri nerde.

B)     Kısmetindir gezdiren yer yer seni

         Arşa çıksan akıbet yer yer seni

C)     Akşam lekesiz, saf, iyi bir güz gibi akşam;

         Ta karşı bayırlarda tutuşmuş iki üç çam

D)     Gözlerin mahmur olurmuş her zaman

         Pek yamansın, pek yamansın, pek yaman

E)     Görmeden mecnunların sahradaki cem’iyyetin

         Sevdiğim meşk-i nigah eylesin ahularla sen

 

25.    Aşağıdaki dizelerin hangisinde bir söz sanatı yoktur? (1996/ÖSYS)

A)      Düşlerimde bir güzel

         Bakışı ayva çürüğü

B)     Tam otların sarardığı zamanlar

         Yere yüzükoyun uzanıyorum

C)     Asılı salkımlardır çocuklar

         Anaların uzun eteklerinde

D)     Saçların uçuşuyor rüzgârda

         Her telinde ayrı bir kalp çarpıyor

E)     Acılarım, acılarım benim

         Çiçeğe durmuş badem ağacı

 

26.    Tablasındaki taze salatalıkları övmek için, “Badem bunlar, badem” diye bağıran satıcı, aşağıdaki söz sanatlarından hangisine başvurmaktadır? (1995/ÖSYS)

A) Benzetme                                     

B) Tenasüp                                       

C) Kinaye

D) Hüsn-i ta’lil                                                                   

E) Mecaz-ı mürsel

 

27.    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, tırnak içine alınmış sözlerde bir söz sanatı vardır?

          (1997/ÖSYS)

A)      Ben, sizin sandığınız gibi “ünlü biri” değilim.

B)     “Beş sınıflı, tek öğretmenli” bir ilkokulda okudum ben.

C)     Dergi yöneticilerinin bu “hoşgörülü tutum”u duygulandırdı beni.

D)     Emekliliğin nasıl “güç bir iş” olduğunu bilmiyorum henüz.

E)     “Aslanın ağzındaki”ne yetişmek için koşuşturup duruyorum.

 

28.    Çocuğun birine sormuşlar:

          -        Ne olacaksın?

          -        Adam olacağım, demiş.

          Çocuğun bu yanıtı aşağıdakilerden hangisi­ne örnek olabilir? (1998/ÖSYS)

A) Benzetme                                     

B) Kinaye                                           

C) Tenasüp

D) Mecaz-ı mürsel                                           

E) Hüsn-i ta’lil

 

29.    (I) Güneş yavaş yavaş yükselirken antik kent aydınlanmaya başlıyor. (II) Güneşle birlikte, kentin geçmişindeki bilinmeyen yönlerin de ortaya çıkacağını sanıyor insan; ama bir süre sonra yanıldığını anlıyor. (III) Yüzyıllardır yalnızlığa alışmış, unutulmuş bu kentin geçmişini düşünüyor. (IV) Acaba bu tiyatro sahnesinde kaç oyun sergilendi, odeonda ne gibi sorunlar tartışıldı, ölümüne savaşlar nasıl yaşandı buralarda? (V) Bugün, bütün bunlardan habersiz, tarih sahnesindeki rolünü tamamlamış ve mağrur bir sessizliğe gömülmüş bir kentle karşı karşıyayız.

          Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde kişileştirme sanatı vardır? (2006/ÖSYS)

A) I ve II     B) I ve IV     C) III ve IV     D) III ve V     E) IV ve V

 

 

 

 

 

 

 


Cevaplar: 1-E 2-B 3-B 4-A 5-A 6-E 7-E 8-C 9-A 10-E 11-B 12-E 13-B 14-C 15-E 16-B

              

               17-B 18-D 19-A 20-A 21-B 22-C 23-D 24-B 25-B 26-E 27-E 28-B 29-D


 

 

 

 

 

 


Sinava Hazirlik