Türk Edebiyatı Tarihi      

      Halk Edebiyatı       

         Divan Edebiyatı         

       Modern Türk Edebiyatı      

      Yazar ve Şairler      

       Edebi Sanatlar       

         Edebi Akımlar         

       Anlatım Türleri      

      100 Temel Eser      

      Kitap Tanıtımları       

        Düzyazı Türleri         

        Edebiyat Sözlüğü      

      Dünya Edebiyatı      

        Edebiyat Makaleleri      




      Şiir Nedir?      

     Şiir Türleri       

        Ölçü         

       Uyak ve Redif    

     Halk Şiiri      

       Divan Şiiri       

         Modern Şiir         

       Görüntülü Şiirler      

      Türkülü Hikayeler     




      Türkçenin Tarihi      

     Dil Makaleleri       

        Ses Bilgisi         

     Kelime    

       Cümle      

       Paragraf       

        Metin         

      Yazım ve Noktalama      

      Atasözleri     

        Deyimler         

      Sözlükler      




     Planlar      

     Yazılı Soruları       

       Türkçe Dersi         

       Dil ve Anlatım Dersi    

    Türk Edebiyatı Dersi      

       Kompozisyon       

        ÖSS         

      SBS      

      KPSS     

      Kültür-Edebiyat Kulübü    

      Belirli Gün ve Haftalar      



ÖSS ve ÖYS'DE ÇIKMIŞ EDEBİYAT SORULARI
Bölüm 5: Divan Edebiyatı

Şiir Bilgisi Nesir Bilgisi Edebi Sanatlar Halk Edebiyatı
Divan Edebiyatı Milli Edebiyat Batı Edebiyatı Edebi Akımlar
Tanzimat Edebiyatı

Servet-i FünunFecr-i Ati

Cumhuriyet Edebiyatı Karma Edebiyat Konuları
         

1.      Aşağıdaki özelliklerden hangisi Divan nesrinde yoktur? (1974/ÖSYS)

A)      Dilin, yabancı kelime ve tamlamalarla yüklü olması

B)     Söz ve ses sanatlarına önem verilmesi

C)     Söyleyiş güzelliğinden çok düşünceye önem verilmesi

D)     Kullanılan cümlelerin çok uzun olması

E)     Noktalama işaretlerine yer verilmemesi

 

2.      Bir merhaleden güneşle derya görünür

          Bir merhaleden iki dünya görünür

          Son merhale bir fasl-ı hazandır ki sürer

          Geçmiş gelecek cümlesi rüya görünür

          Bu parçanın nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir? (1974/ÖSYS)

A) Rubai                                                              

B) Murabba                                                         

C) Tuyuğ

D) Şarkı                                                                                                  

E) Musammat

  

3.      “Divan şiiri, özellikle , bir bakıma en az yarar güden şiirdir. Divan şairi,  salt söz ustalığına önem verir, bu ustalığı ile duygulandırır okuyucusunu.  Di­van şairi halk hikayecisi ile birleşir.  ise şiire yararın karıştığı daha belirgindir.

          Bu paragrafta bilgi yanlışlığı vardır. Paragraftaki numaralandırılmış sözcüklerden hangilerinin yerleri değiştirilirse, bu yanlışlık giderilmiş olur? (1976/ÖSYS)

A) 2 ve 3     B) 4 ve 1     C) 1 ve 2     D) 3 ve 1     E) 4 ve 3

 

4.      Aşağıdakilerden hangisi Divan şiirinin belirleyici özelliklerinden biri değildir?(1977/ÖSYS)

A)      Mecaz manzumlarla yüklü olması

B)     Dış dünyaya yönelik somut konuların işlenmesi

C)     Şekil güzelliği sağlamak için eşanlamlı sözlere yer verilmesi

D)     Kişisel sevinçlere ve acılara çok az yer verilmesi

E)     Tasavvufla ilgili terimlere geniş ölçüde yer verilmesi

 

5.      Aşağıdaki dizelerin hangisinde konularına göre adlandırılan şiirler birlikte verilmiştir?(1978/ÖSYS)

A)      kaside - gazel - rubai - mersiye

B)     terkibibent - kaside - naat - güzelleme

C)     müstezat - ağıt - mesnevi - hicviye

D)     şarkı - nefes - taşlama - terciibent

E)     mersiye - koçaklama - tevhit - ilahi

 

6.      “Aşk derdiyle hoşem el çek ilacımdan tabib

          Kılma derman kim helâkim zehri dermanımdadır.”

          Bu beyitte, Divan edebiyatının ortak konu­larından hangisi işlenmiştir? (1981/ÖSYS)

A)      Aşk acısından duyulan mutluluk

B)     Sevgiliye duyulan özlem

C)     Aşk ıstırabının insanı olgunlaştıracağı inancı

D)     Sevginin cefasının sürüp gitmesi için Tanrı’ya yakarış

E)     Aşk derdine derman bulunamayış

 

7.      Beni ağlayan beni kim, üstüme gelmez ölicek

          Bir avuç toprak atar bad-ı sabadan gayrı.”

          Yukarıdaki dizeler, Divan şiiriyle ilgili olarak aşağıda verilen yaygın yargılardan hangisiyle bağdaşmaz? (1981/ÖSYS)

A)      Bütün şiirlerde aruz ölçüsü kullanılmıştır.

B)     Yapıt, değişmez kurallara göre, güçlü bir düzen içinde ve çoklukla beyit beyit işlenir.

C)     Söz ve anlam sanatlarına sık sık başvurulur.

D)     Biçim ve söyleyiş kaygısı oldukça ağır basar.

E)     İnsandan kopuk, insanı anlatmayan soyut bir dünyası vardır.

 

8.      Nedim’le Fuzuli’yi karşılaştıran aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? (1984/ÖSYS)

A)      Nedim, şiirine günlük hayatı yansıtmış; Fuzuli ise bundan kaçınmıştır.

B)     İkisi de kasideden çok gazelde başarılı olmuştur.

C)     Fuzuli tasavvuftan esinlenmiş, Nedim tasavvufla hiç ilgilenmemiştir.

D)     İkisinin de dili, çağdaşlarına göre daha sadedir.

E)     İkisinin de, “Divan”larından başka, “Mes­nevi”leri de vardır.

 

9.      “Fuzuli, Leyla ve Mecnun’u ile bütün edebiya­tımız boyunca tek başına kalmış bir eserin sa­hibidir. Baki’nin Mersiye’si gibi, onun Mesne­vi’si de uzun zamanı kapatan eserlerdendir. Çağdaşı Yahya Bey gibi, Atai gibi bu yola heves edenler az çok bölgesel konuları ele almışlar ya da çevriye özenmişlerdir.

          Parçaya göre, Fuzuli’nin Mesnevi’si ile Baki’nin Mersiye’sinin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir? (1985/ÖSYS)

A)      Uzun zaman, eşdeğerde benzerlerinin yazılmamış olması

B)     Şairlerinin bu türlerde başka eser vermemiş olmaları

C)     Bu eserlerle “mesnevi” ve “mersiye” devrinin kapanmış olması

D)     Türlerinin ilk örnekleri sayılmaları

E)     İki büyük çağdaş şair tarafından yazılmış olmaları

 

10.    Aşağıdaki dizelerden hangisi, tümüyle Divan edebiyatı ürünlerinin adlarıdır?

          (1986/ÖSYS)

A)      gazel - şarkı - murabba - mani - mesnevi

B)     rubai - muhammes - destan - tuyuğ - masal

C)     tuyuğ - kaside - murabba - türkü - gazel

D)     müstezat - mersiye - gazel - naat - münacat

E)     şarkı - ağıt - rubai - müstezat - mani

 

11.    Aşağıdaki edebiyat dönemlerinin hangisin­de, şairlerin büyük bir çoğunluğu, şiiri, top­lumsal amaçlarından, bilimsel içeriklerden uzak, salt şiirsel değerleri ön plana alarak yazmışlar ve ortak biçimler içinde kalıplaş­mış ortak kavramlar kullanmışlardır?

          (1987/ÖSYS)

A)      Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı

B)     Milli Edebiyat

C)     Servet-i Fünûn Edebiyatı (Edebiyat-ı Cedide)

D)     Tanzimat Edebiyatı

E)     Divan Edebiyatı

 

12.    Baki, gelmiş geçmiş Divan şairlerimizin çoğun­dan daha az eser vermiş, bir küçük Divan bırakmıştır. Buna karşın Divan edebiyatımızın en büyük şairlerinden biri olarak bilinir. Bu ba­şarının belli başlı nedenini, onun... aramalıyız. Baki’nin tek dizesi bile, yazarını hemen belirler.

          Bu parçada boş kalan yere aşağıdakilerden hangisi getirilebilir? (1988/ÖSYS)

A)      yergilerindeki hünerinde

B)     dilindeki sadelikte

C)     seçtiği konuların güzelliğinde

D)     kendine özgü üslubunda

E)     aruzdaki ustalığında

 

13.    Biyografi türüyle benzerlik gösteren eserlere Divan edebiyatında ne ad verilir?(1991/ÖSYS)

A) Tezkire                                                            

B) Münşeat                                                         

C) Hamse

D) Velayetname                                                                                  

E) Siyer

 

14.    Kasidelerinde kullanıldığı ağır dil, gazellerinde, özellikle şarkılarında oldukça sadeleşir. Farsça ve Arapça şiirleri de olmakla birlikte şiirlerinin çoğu Türkçedir. Kasidelerinden çok, yeni bu­luşlarla süslediği şarkı ve gazelleriyle ünlüdür. Gazellerine, “Malumdur bemin sühanım mah­las istemez.” diye haklı olarak övünecek derecede kişiliğinin damgasını vurmuştur.

          Bu parçada tanıtılan Divan şairi aşağıdakilerden hangisidir? (1992/ÖSYS)

A) Fuzuli                                                                                

B) Baki                                                                                  

C) Nedim

D) Nefi                                                                                                                      

E) Nabi

 

15.    Çepçevre bahar içinde bir yer gördük

          Ferhat ile Şirin’i beraber gördük

          Baktık geceden fecre kadar ellerde

          Yıldızlara yükselen kadehler gördük

          Bu dörtlüğün nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir? (1992/ÖSYS)

A) Rubai                                                                                                 

B) Mani                                                                                  

C) Şarkı

D) Murabba                                                                          

E) Nefes

 

16.    Aşağıdaki eserlerden hangisi 15. yüzyılda “mesnevi” biçiminde yazılmış bir yergidir?

          (1994/ÖSYS)

A) Tazarruname                                                                                                                     

B) Kabusname

C) İskendername                                                                                                 

D) Harname

E) Garipname

 

17.    Aşağıdaki beyitlerin hangisi bir kasidenin matla (ilk) beytidir? (1994/ÖSYS)

A)      Bahar erdi yine düştü letafes gülistan üzre

         Yine oldu zemin lütfu galip asman üzre

B)     Gül devri ayş eyyamdır zevk usafa hengamıdır

         Aşıkların bayramıdır bu mevsim-i ferhunde dem

C)     Cefa taşın ne gam atsa Hayali sana alçaklar

         Belagat meyvesin hasıl eden nahl-i hünersin sen

D)     Bu derv içinde benim padişeh-i mülk-i sühan

         Bana sunuldu kaside bana verildi gazel

E)     Azırın yadıyle memnak olsa müjganım n’ola

         Zayi olmaz gül temannasıyla vermek hare su

 

18.    Gazelin ilk beytine , genellikle şairin adı bulunan sen beytine , en güzel beytine  denir. Her beyti aynı konudan bahseden gazele , her beyti aynı derecede güzel gazele  adı verilir.

          Bu parçadaki numaralı terimlerden hangisi­nin açıklaması yanlıştır? (1995/ÖSYS)

A) I          B) II          C) III          D) IV         E) V

 

19.    Mesneviyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? (1996/ÖSYS)

A)      Uyak düzeni aa, ba, ca... biçimindedir.

B)     Beyit sayısı, konunun işlenişine göre belirlenir.

C)     Daha çok, aruz vezninin kısa kalıplarıyla yazılır.

D)     Arap ve Türk edebiyatına İranlılardan geçmiştir.

E)     Öyküleme gerektiren konular, bu türde işlenmiştir.

 

20.    Bir şairin, başka bir şairin şiirini konu ve biçim yönünden örnek alarak aynı ölçü, aynı uyak ve aynı redifle yazdığı benzer şiire ne ad verilir? (1997/ÖSYS)

A) Muhammes                                                 

B) Nazire                                           

C) Murabba

D) Taştir                                                                                

E) Meseddes

 

21.    Divan şiiriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? (1997/ÖSYS)

A)      Yabancı sözcüklerle ve kurallarla yüklü bir dil kullanılmıştır.

B)     Ölçü olarak aruz kullanılmıştır.

C)     Kavramlar, ortaklaşa kullanılan kalıplaşmış sözlerle anlatılmıştır.

D)     Konular genellikle gerçek yaşamdan alınmıştır.

E)     Şiirler “divan” adı verilen kitaplarda toplanmıştır.

 

22.    Bize İran edebiyatından geçmiştir. Dört dizeden oluşur. Aruz ölçüsünün kendine özgü kalıplarıyla yazılır. Az sözle önemli bir şey söylenerek sağlanan anlam yoğunluğu, başta gelen özelliğidir. Genelde felsefeyle ilgili düşünsel temalar işlenir.

          Bu parçada sözü edilen Divan şiiri biçimi aşağıdakilerden hangisidir? (1998/ÖSYS)

A) Gazel                                                               

B) Müstezat                                       

C) Murabba

D) Rubai                                                                                                 

E) Kaside

23.    Aşağıdakilerin hangisinde bir yazar, kendisi­ne ait olmayan bir yapıtla birlikte verilmiştir?

          (1998/ÖSYS)

A)      Yusuf Has Hacip - Kutadgu Bilig

B)     Kaşgarlı Mahmut - Divanü Lügati’t-Türk

C)     Ahmet Yesevi - Divan-ı Hikmet

D)     Ali Şir Nevai - Muhakemetü’l-Lügateyn

E)     Kâtip Çelebi - Hüsn ü Aşk

 

 

 

24.    15. yüzyılda  Farsçadan çe­virdiği , 15. yüzyılda derlenip yazıya geçirildiği tahmin edilen , 17. yüzyılda  düzyazı türümüzün öyküye kaynaklık eden ilk      ürünleri olarak alınabilir. Klasik Osmanlı düzyazı­sının ürünlerinden olan - kıbnameler de yine bu türün kaynakları arasında sayılabilir.

Bu parçada numaralandırılmış sözlerden hangisi bilgi yanlışlığına yol açmaktadır?(1998/ÖSYS)

A) I          B) II          C) III          D) IV         E) V

 

 

 

25.    Divan edebiyatı diye adlandırdığımız düşünüş ve yazış biçiminin tam anlamıyla başlaması, Türklerin Anadolu’ya egemen oldukları 13. yüzyıl sonlarına rastlar. Bu edebiyat, ... etkisi altında yeni edebiyatın doğduğu 19. yüzyılın ortalarına kadar sürer. İlk Divan şairi diyebile­ceğimiz şair ise 13. yüzyılda yaşamış olan ...

          Bu parçadaki boş yerlere sırasıyla aşağıda­kilerden hangisi getirilmelidir? (2006/ÖSYS)

A)      Fransa - Sultan Veled’dir.

B)     Batı - Hoca Dehhani’dir.

C)     Avrupa - Yusuf Has Hacip’tir.

D)     Tanzimat - Ahmet Yesevi’dir.

E)     Halkçılık - Âşık Paşa’dır.

 

 

 

 

 

 


Cevaplar: 1-C 2-A 3-B 4-B 5-E 6-A 7-E 8-E 9-A 10-D 11-E 12-D 13-A 14-C

               15-A 16-D 17-A 18-B 19-A 20-B 21-D 22-D 23-E 24-D 25-B


 

 

 

 

 

 


Sinava Hazirlik

EDEBİ SANATLAR